
مدیریت شهری در آزمون کارآمدی
همدان در سالهای اخیر شاهد اجرای طرحهای عمرانی، بهبود خدمات شهری، نوسازی ناوگان حملونقل عمومی و برگزاری برنامههای فرهنگی و اجتماعی بوده است؛ مسیری که تداوم و تکمیل آن، در کنار توجه ویژه به ترافیک، توسعه فضای سبز و ارتقای نشاط اجتماعی، میتواند کیفیت زندگی شهروندان را بیش از پیش بهبود ببخشد.
به گزارش موج الوند، شهر، تنها مجموعهای از خیابانها، ساختمانها و پروژههای عمرانی نیست؛ شهر جایی است که کیفیت زندگی، آرامش، نشاط و رضایت شهروندان در آن معنا پیدا میکند. از پاکیزگی معابر و زیبایی مبلمان شهری تا دسترسی به فضای سبز، حملونقل روان، برنامههای فرهنگی و فرصتهای حضور اجتماعی، همه در شکلگیری سیمای یک شهر مطلوب نقش دارند.
مدیریت شهری همدان در سالهای اخیر مجموعهای از اقدامات را در حوزههای مختلف دنبال کرده است؛ از اجرای پروژههای عمرانی و اصلاح معابر تا نوسازی ناوگان حملونقل عمومی، توسعه فضای سبز، بهبود خدمات شهری و برگزاری برنامههای فرهنگی و اجتماعی. اقداماتی که هرکدام بخشی از نیازهای شهر را پاسخ میدهند و میتوانند زمینهساز ارتقای کیفیت زندگی در پایتخت تاریخ و تمدن ایران باشند.
در این میان، گردهمایی «روایت شهر، روایت رسانه» فرصتی برای بازخوانی بخشی از این اقدامات و شنیدن دیدگاههای سیدمسعود حسینی، شهردار همدان، درباره برنامهها و اولویتهای مدیریت شهری بود؛ نشستی که در آن از برنامهمحوری، پروژههای عمرانی، عدالت در توزیع خدمات، توسعه فضای سبز، سرمایهگذاری و نقش رسانهها سخن گفته شد.
با این حال، مسیر توسعه شهری همواره نیازمند تکمیل و ارتقاست. در کنار اقدامات انجامشده، توجه بیشتر به کاهش ترافیک، افزایش سرعت اجرای پروژهها، گسترش فضاهای سبز و تقویت نشاط اجتماعی میتواند گام بعدی مدیریت شهری برای پاسخگویی به انتظارات شهروندان باشد.
آنچه در ادامه میخوانیم روایت سید مسعود حسینی شهردار همدان از کارنامه مدیریت شهری است.
اگر بخواهیم عملکرد مدیریت شهری همدان را فراتر از فهرست پروژهها ارزیابی کنیم، مهمترین مبنای این ارزیابی چیست؟
حسینی: یکی از موضوعات مهم در مدیریت شهری، مستندسازی و ثبت اقدامات است. در این دوره تلاش کردیم عملکرد شهرداری بهصورت دقیق ثبت و ارزیابی شود. در گذشته گزارش جامع و مکتوبی از مجموعه اقدامات وجود نداشت و همین مسئله ضرورت تدوین برنامه و چشمانداز مشخص را نشان میداد. معتقدیم مدیریت شهر باید بر اساس برنامه حرکت کند و اقدامات اجرایی نیز قابلیت ارزیابی داشته باشند.
برنامهمحوری در مدیریت شهری همدان چه جایگاهی دارد و چگونه در تصمیمگیریها و بودجهریزی نمود پیدا میکند؟
حسینی: برای شهر همدان چشمانداز ۲۰ساله تدوین شده که به تصویب شورای اسلامی شهر رسیده است. تلاش ما این بوده که بودجههای سالانه نیز بر اساس همین برنامه و اهداف تعیینشده تنظیم شوند. اعتقاد داریم پروژهها نباید بهصورت پراکنده و بدون ارتباط با نیازهای بلندمدت شهر اجرا شوند؛ بلکه هر اقدام باید در مسیر مشخصی قرار بگیرد.
در حوزه حملونقل و کاهش گرههای ترافیکی، چه برنامهای برای همدان پیشبینی شده است؟
حسینی: در برنامههای مدیریت شهری، حدود ۱۴ تقاطع غیرهمسطح پیشبینی شده است. اجرای تقاطع مدرس با هزینهای در حدود ۸۰۰ میلیارد تومان و همچنین پروژه تقاطع ۱۳ آبان از جمله اقدامات و طرحهای این حوزه هستند. توسعه زیرساختهای ترافیکی از موضوعات مهم شهر است و باید با نگاه بلندمدت دنبال شود.
شهرداری برای توزیع عادلانه خدمات میان مناطق مختلف شهر و توجه به محلات کمتر برخوردار چه رویکردی دارد؟
حسینی: عدالت در توزیع خدمات یکی از موضوعات مورد توجه ماست. در این دوره تلاش شده محلات کمتر برخوردار نیز در اولویت اقدامات قرار بگیرند. آسفالت معابر و پیادهروسازی از جمله حوزههایی است که در این زمینه دنبال شده است. برای شناسایی دقیقتر نیازها نیز از سامانه اطلاعاتی معابر استفاده میکنیم تا تصمیمگیریها بر اساس اطلاعات و وضعیت واقعی معابر انجام شود.
وضعیت فضای سبز همدان را چگونه ارزیابی میکنید و شهرداری برای ارتقای سرانه فضای سبز چه اقداماتی انجام داده است؟
حسینی: سرانه فضای سبز شهر حدود ۱۲ مترمربع است. در این دوره حدود ۱۸ تا ۲۰ هکتار به فضای سبز شهر اضافه شده است. البته توسعه فضای سبز با محدودیت زمین روبهروست و این موضوع یکی از موانع پیشروی مدیریت شهری محسوب میشود. با وجود این محدودیتها، افزایش فضای سبز و حفظ ظرفیتهای موجود از اولویتهاست.
یکی از مسائل مهم مدیریت شهری، تأمین منابع مالی و استفاده از ظرفیتهای اقتصادی شهر است. در این زمینه چه برنامهای دنبال شده است؟
حسینی: مشارکتمحوری و استفاده از ظرفیت بخش خصوصی از رویکردهای مورد توجه ماست. جذب سرمایهگذار میتواند زمینه اجرای پروژههایی را فراهم کند که تأمین منابع آنها صرفاً از محل بودجه شهرداری دشوار است. در حوزههایی مانند پارک آبی و گردشگری سلامت نیز ظرفیتهایی برای سرمایهگذاری و توسعه وجود دارد که باید فعال شوند.
پروژههای عمرانی و نیمهتمام چه جایگاهی در برنامههای شهرداری دارند و برای تسریع روند اجرای آنها چه اقداماتی انجام شده است؟
حسینی: در این زمینه اصلاح فرایندهای مالی و اجرایی اهمیت زیادی دارد. تلاش کردهایم بخشی از امور به مناطق شهرداری تفویض شود و در مقابل، ستاد مرکزی نیز تقویت شود تا تصمیمگیریها و اجرای پروژهها با سرعت و انسجام بیشتری دنبال شوند. هدف این است که موانع اداری و اجرایی کاهش پیدا کند و پروژهها با روند مناسبتری پیش بروند.
در حوزه حملونقل عمومی، چه اقداماتی برای نوسازی ناوگان و ارتقای خدمات به شهروندان انجام شده است؟
حسینی: نوسازی ناوگان حملونقل عمومی از اقدامات این دوره بوده است. ۵۹ دستگاه اتوبوس جدید به ناوگان اضافه شده و حدود ۵۰ دستگاه اتوبوس نیز بازسازی شدهاند. همچنین ۵۳۱ دستگاه تاکسی نوسازی شده است. توسعه حملونقل عمومی از موضوعات ضروری شهر است و باید بهصورت مستمر دنبال شود.
در حوزه خدمات شهری، پسماند و ایمنی چه اقداماتی انجام شده است؟
حسینی: توسعه خدمات الکترونیکی و استفاده از فناوری در ارائه خدمات شهری از برنامههای شهرداری بوده است. در حوزه پسماند نیز تجهیزات مورد نیاز خریداری شده و تلاش شده امکانات این بخش تقویت شود. در حوزه آتشنشانی نیز با وجود اقدامات انجامشده، همچنان نیاز به تأمین تجهیزات بیشتر وجود دارد و باید برای ارتقای توان عملیاتی این مجموعه برنامهریزی شود.
موضوع زیرساختهای سلامت و توسعه خدمات درمانی چه جایگاهی در برنامههای مدیریت شهری دارد؟
حسینی: در این زمینه حدود ۱۰ هکتار زمین برای زیرساختهای سلامت در نظر گرفته شده است. توسعه این زیرساختها میتواند در ارتقای ظرفیت خدمات درمانی شهر مؤثر باشد و از این جهت اهمیت دارد.
فعالسازی فرودگاه و برقراری پروازهای منظم تا چه اندازه میتواند در توسعه اقتصادی و گردشگری همدان اثرگذار باشد؟
حسینی: فعالسازی فرودگاه و برقراری پروازهای منظم از جمله موضوعاتی است که میتواند به توسعه شهر کمک کند. در این زمینه پروازهایی از جمله مسیر مشهد مطرح و پیگیری شده است، اما استمرار این ظرفیت به هماهنگی میان دستگاههای مرتبط و فراهمشدن مقدمات لازم نیاز دارد.
رسانهها چه نقشی در معرفی اقدامات مدیریت شهری و انتقال مطالبات مردم دارند؟
حسینی: رسانهها در اطلاعرسانی، تبیین اقدامات و انتقال مطالبات مردم نقش مهمی دارند. همراهی مردم، رسانهها و دستگاههای اجرایی بهویژه در شرایط دشوار و بحرانها اهمیت دارد. پایداری اجتماعی زمانی تقویت میشود که مردم در جریان امور قرار بگیرند و ارتباط میان مدیریت شهری و جامعه برقرار باشد. رسانهها نیز میتوانند با اطلاعرسانی دقیق و مطالبهگری، به بهبود عملکرد مدیریت شهری کمک کنند.
شهر از نگاه شهروندان
برای سنجش کیفیت خدمات شهری، گاهی کافی است از فضای رسمی جلسات فاصله بگیریم و در میان مردم قدم بزنیم؛ جایی که نتیجه تصمیمهای مدیریت شهری در نظافت خیابانها، وضعیت معابر، مبلمان شهری و سهولت رفتوآمد خود را نشان میدهد.
در گفتوگو با یکی از شهروندان همدانی، وضعیت نظافت و پاکیزگی شهر، مبلمان شهری و کیفیت آسفالت معابر از جمله نقاط مثبت ارزیابی شد. این شهروند با ابراز رضایت از وضعیت این بخشها، اقدامات انجامشده را در سیمای شهر قابل مشاهده دانست و معتقد بود پاکیزگی و سامانیافتگی فضاهای عمومی، در زیبایی و مطلوبیت محیط شهری تأثیرگذار است.
البته از نگاه او، شلوغی شهر و ترافیک همچنان از موضوعاتی است که نیازمند توجه بیشتر است؛ مسئلهای که بهویژه در ساعات پرتردد، بر زمان و کیفیت رفتوآمد شهروندان اثر میگذارد.
این دیدگاه، در کنار نقاط قوتی که شهروندان در خدمات شهری مشاهده میکنند، نشان میدهد توسعه همدان میتواند با تمرکز بیشتر بر مدیریت ترافیک و تقویت حملونقل عمومی، به مرحله تازهای از ارتقای کیفیت زندگی وارد شود.
امروزه شهروندان علاوه بر زیرساختهای مناسب، به فضاهایی برای تعامل، تفریح، حضور خانوادگی و مشارکت در فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی نیاز دارند.
اجرای برنامههای فرهنگی و اجتماعی در شهر، اقدامی ارزشمند در مسیر تقویت هویت شهری و افزایش نشاط عمومی است؛ اما با توجه به نیازهای اجتماعی شهروندان، استمرار و گسترش این برنامهها میتواند جایگاه پررنگتری در سیاستهای مدیریت شهری داشته باشد. برگزاری رویدادهای فرهنگی در محلات، گسترش بوستانها و فضاهای عمومی، حمایت از برنامههای هنری و اجتماعی و فراهمکردن فرصت حضور خانوادهها در محیطهای شهری، از جمله اقداماتی است که میتواند همدان را به شهری زندهتر و بانشاطتر تبدیل کند.
در کنار این موضوع، افزایش سرانه فضای سبز نیز ضرورتی فراتر از زیباسازی شهر دارد. فضای سبز مناسب، علاوه بر آثار زیستمحیطی، بستری برای آرامش، تفریح، تعامل اجتماعی و ارتقای سلامت شهروندان فراهم میکند. از این رو، توسعه بوستانها و فضاهای سبز محلهای، بهویژه در مناطق کمبرخوردار، میتواند یکی از اولویتهای مهم مراحل بعدی مدیریت شهری باشد.
گام بعدی توسعه همدان
کارنامه مدیریت شهری همدان، مجموعهای از اقدامات در حوزههای عمرانی، خدماتی، فرهنگی و زیرساختی را در بر میگیرد؛ از اجرای پروژههای مهم و نوسازی ناوگان حملونقل عمومی تا بهبود خدمات شهری، توسعه فضای سبز و تلاش برای جذب سرمایهگذار. این اقدامات، سرمایهای برای ادامه مسیر توسعه شهر محسوب میشوند و حفظ و تکمیل آنها اهمیت فراوانی دارد.
در گام بعدی، توجه ویژه به چند اولویت میتواند اثر این اقدامات را در زندگی روزمره مردم پررنگتر کند: مدیریت هوشمند ترافیک و کاهش گرههای پرتردد، تسریع در اجرای پروژههای عمرانی و بهرهبرداری بهموقع از آنها، افزایش سرانه فضای سبز و گسترش فضاهای عمومی در محلات و تقویت برنامههای فرهنگی و اجتماعی برای افزایش نشاط شهروندان.
همدان شهری با ظرفیتهای تاریخی، فرهنگی و گردشگری ارزشمند است و بهرهگیری از این ظرفیتها، در کنار جذب سرمایهگذاری و مشارکت مردم، میتواند مسیر توسعه آن را شتاب ببخشد. در این مسیر، رسانهها نیز با معرفی اقدامات مثبت، بازتاب تجربه شهروندان و طرح پیشنهادهای سازنده، میتوانند همراه مدیریت شهری در مسیر پیشرفت باشند.
کارآمدی مدیریت شهری زمانی به بهترین شکل نمایان میشود که شهروندان، هم آثار پروژههای عمرانی و خدماتی را در محیط زندگی خود ببینند و هم در شهری پاکیزه و بانشاط، احساس آرامش و تعلق بیشتری داشته باشند.
گزارش : سیده لیلا آقامیری




